בלאט 41 פון 45

געשריבן: זונטאג אוגוסט 18, 2019 11:34 am
דורך גרשון
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:
פייוויש בראדער האט געשריבן:
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:הוספה: פארבינדן

פארבונדן

דער שם פועל איז זיכער פארבינדן.

ווענדט זיך צי אין עבר צי אין הוה (ער איז פארבינדן די אויגן, ער האט זיך פארבונדן די אויגן).

געשריבן: זונטאג אוגוסט 18, 2019 2:09 pm
דורך קלאָצקאָפּ
גרשון האט געשריבן:אינעם ענין פון אויבערשטריכלעך...

;l;p- זייער שיין און קלאר!

גרשון האט געשריבן:
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:
פייוויש בראדער האט געשריבן:
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:הוספה: פארבינדן

פארבונדן

דער שם פועל איז זיכער פארבינדן.

ווענדט זיך צי אין עבר צי אין הוה (ער איז פארבינדן די אויגן, ער האט זיך פארבונדן די אויגן).

ריכטיג.

געשריבן: דינסטאג אוגוסט 20, 2019 8:42 am
דורך קנאפער ידען
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:
גרשון האט געשריבן:אינעם ענין פון אויבערשטריכלעך...

;l;p- זייער שיין און קלאר!

געשריבן: מיטוואך אוגוסט 21, 2019 8:48 pm
דורך היימישער הייקער
שאוולען? לאפעטעס?

אים אדער איהם?

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 10:40 am
דורך אילו זכינו
אים אדער איהם?
איך וויל אים עפעס געבן?
איך וויל איהם עפעס געבן?

דענמאלטס אדער דעמאלטס

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 10:45 am
דורך אילו זכינו
וועלעכע איז ריכטיג?
דענמאלטס אדער דעמאלטס
מיט אדער אן די נו"ן?

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 10:57 am
דורך קנאפער ידען
אילו זכינו האט געשריבן:וועלעכע איז ריכטיג?
דענמאלטס אדער דעמאלטס
מיט אדער אן די נו"ן?

דענמאלטס? איך מיין אז אויב עפעס (דער מער עלטערע וועג פון שרייבן) איז עס דענסמאל.

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 12:16 pm
דורך אסדר לסעודתא
אים.

דעמאלטס.

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 12:38 pm
דורך אילו זכינו
אסדר לסעודתא האט געשריבן:אים.

דעמאלטס.


ייש"כ!

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 2:15 pm
דורך חוח בין השושנים
דעמאלט.

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 2:22 pm
דורך חלב ישראל
יעמאלט, דעמאלט, דעמאלטס, דענסמאל, ס'איז אלץ נארישקייטן, די ריכטיגע אויסלייג איז דעמעץ...

און פאר ווער ס'איז באמת נייגעריג: אין דייטש זאגט מען דאַמאַלס, אין נעדערלאנס - דאן, און אין שוועדיש - סעדאן.

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 2:26 pm
דורך התבונני
חלב ישראל האט געשריבן:יעמאלט, דעמאלט, דעמאלטס, דענסמאל, ס'איז אלץ נארישקייטן, די ריכטיגע אויסלייג איז דעמעץ...

דענסטמאל, דעמאלטץ האסטו פארגעסן אויסצורעכענען

געשריבן: פרייטאג אוגוסט 23, 2019 4:36 pm
דורך גרשון
די ליובאוויטשע זאגן אלץ "יעמאלט" - מסתמא דער רוסישער דיאלעקט.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 3:28 am
דורך Think and Thank
די לאנד גריכלאנד איז לפי מיטב ידיעתי געשאפן געווארן בערך פינף יאר צוריק דורך ר' זלמן ווידער. ביז דאן האט די שטח געהייסן גריכנלאנד.

אויב איינער קען דעם שרייבער פון 'די וואך אין שריפט' זאל ער אים ביטע איבערגעבן.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 9:28 am
דורך פייוויש בראדער
Think and Thank האט געשריבן:
פייוויש בראדער האט געשריבן:
Think and Thank האט געשריבן:איך גלייב אז איר פארשטייט אז איר זענט גארנישט מער פוסק ווי מעלות, און מען איז בארעכטיגט מפקפק צו זיין אין די כללים וואס איר שטעלט אוועק. אדרבה, ברענגט א מקור וואו א פראפעסיאנאלער שרייבער (נישט אייוועלט וכדומה) שרייבט פאר צען יאר צוריק אדער מער 'געזונגען', 'דריקן', אדער 'וואונקן'.


ס'דא אסאך סיבות פארוואס עס זאל זיך טוישן פון י' צו ו' און פארקערט, און טייל ערטער טוישט זיך עס בכלל נישט.
די שם דבר פון דרוקן איז 'דרוק', און עס טוישט זיך נישט ביי א פעולה, אפגעזען עבר אדער עתיד.
די שם דבר פון ווינקען איז 'וואונק', און ביי א פעולה איז עס אלעמאל מיט א י'.
די שם דבר פון זינגען איז זינגען, און עס טוישט זיך נישט ביי א פעולה, אפגעזען עבר אדער עתיד.
לשון יחיד פון שיך איז שוך, לשון רבים איז שיך.
לשון יחיד פון ברידער איז ברודער, לשון רבים איז ברידער.
די זון וואס מאכט ליכטיג איז מיט א ו'. א זון (בן) איז מיט א ו', און לשון רבים איז עס זין. זין (דעת) איז אויך מיט א י' ('עס האט נישט קיין זין צו טאנצן תשעה באב.')

אגב, וויסן איז לשון הוה און געוואוסט איז לשון עבר, וואס מיינט אז אפילו לשיטתך איז עס פארקערט ווי דיין כלל אז נאר ביי עתיד טוישט זיך עס צו א ו'.

הער יו"ט ערליך, וועסטו הערן ווי ער זאגט געזונגען און געקלונגען (ביידע אין 'יאקאב') און געוואונקען ועוד הרבה.

1) אני הקטן הער ר' יום טוב זינט די דריי יאר. ער זאגט טאקע געקלונגען, אבער דאס איז בכלל נישט געווען קיין טייל פון די שמועס דא.
2) אין די גאנצע ניגון יאקאב איז נישטא די ווארט געזינגען/געזונגען אפילו איין מאל, ווייסעכנישט וויאזוי ער וואלט ווען געזאגט ווען עס וואלט ווען יא געווען.
גערעכט.
3) אפשר קענסטו צוצייכענען די גענויע ארט וואו ער זאגט געוואונקען?
ניין. אבער איך געדענק קלאר אז ער זאגט אזוי, כיון שהסתפקתי בזה.

אגב, כאטש וואס ר' יו"ט עהרליך איז געווען א רוסישע געבוירענער איז זיין אקצענט היבש מאדיפיצירט געווארן (אזויווי ביי רוב מענטשן), און אויף די טעיפס הערט מען אסאך מאל ווי ער זאגט נישט ריכטיג י/ו (צב"ש און/אין זאגט ער גאר אסאך מאל נישט ריכטיג). איך וועל בל"נ באלד ארויפלייגן עטליכע דוגמאות אויב וועל איך האבן צייט.
אבער אין די מעסטער פיעסעס האט ער מער מדקדק געווען.

פייוויש בראדער האט געשריבן:לגבי דרוק דארף מען אויפפּאסן,
צודריקן מיט די פינגער
צו דרוקן צום וואנט
א מורא'דיגער אויסדרוק
אויסדריקליך
מ'דארף זיך ריכטיג אוסדרוקן
אסאך שיינע אויסדריקן


דאס האט א כלל אדער סתם געשאסן?
(יאך האלט אז סיז סתם אבי גערעדט און אין אלע דיינע דוגמאות קומט עס מיט א ו'.)

וואס זאל איך זאגן...
אבער אז מ'איז באקאנט מיט די ליטווישע אויסשפראך, ויותר מזה אז מ'האט ידיעות אין דויטש, ווייסט מען.

א כלל גדול, וואו דער דייטשער u טוישט זיך צו ü, וועט זיך אין אידיש טוישן ו' צו י'. ואע"פ שאינו ראיה גמורה; זכר לדבר.

עוד יש להוסיף: ווען מ'רעדט פון דפוס קומט עס אייביג מיט א ו'.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 12:51 pm
דורך חוח בין השושנים
Think and Thank האט געשריבן:די לאנד גריכלאנד איז לפי מיטב ידיעתי געשאפן געווארן בערך פינף יאר צוריק דורך ר' זלמן ווידער. ביז דאן האט די שטח געהייסן גריכנלאנד.

אויב איינער קען דעם שרייבער פון 'די וואך אין שריפט' זאל ער אים ביטע איבערגעבן.

אונז האמער שוין געהערט פון גריכלאנד צענליגע יארן צוריק...
כ'ווייס נישט וועלכע ס'איז ריכטיג, אבער טייפ אריין גריכלאנד אין אוצר החכמה וועסטו טרעפן אז אין די ת"ר יארן האט מען שוין געוואוסט פון גריכלאנד צו זאגן.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 12:51 pm
דורך חוח בין השושנים
חלב ישראל האט געשריבן:יעמאלט, דעמאלט, דעמאלטס, דענסמאל, ס'איז אלץ נארישקייטן, די ריכטיגע אויסלייג איז דעמעץ...

און פאר ווער ס'איז באמת נייגעריג: אין דייטש זאגט מען דאַמאַלס, אין נעדערלאנס - דאן, און אין שוועדיש - סעדאן.

זייער שיין. אבער וויאזוי איז ריכטיג אין אידיש? וואס זאגט מעלות?

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:03 pm
דורך אסדר לסעודתא
חוח בין השושנים האט געשריבן:
Think and Thank האט געשריבן:די לאנד גריכלאנד איז לפי מיטב ידיעתי געשאפן געווארן בערך פינף יאר צוריק דורך ר' זלמן ווידער. ביז דאן האט די שטח געהייסן גריכנלאנד.

אויב איינער קען דעם שרייבער פון 'די וואך אין שריפט' זאל ער אים ביטע איבערגעבן.

אונז האמער שוין געהערט פון גריכלאנד צענליגע יארן צוריק...
כ'ווייס נישט וועלכע ס'איז ריכטיג, אבער טייפ אריין גריכלאנד אין אוצר החכמה וועסטו טרעפן אז אין די ת"ר יארן האט מען שוין געוואוסט פון גריכלאנד צו זאגן.

דאכט זיך מיר אז דער איד און אלע היימישע צייטונגען רופן עס גריכלאנד. אין געוויסע מקומות ווי אין פוילן, גאליציע, האט מען עס יא גערופן גריכנלאנד, ווארשיינליך איז עס א טעות צוליב די גריכן - גריכנלאנד. אזוי ווי זאגן פראנקנרייך...

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:21 pm
דורך לכאורה
ווישוואש האט געשריבן:
קלאָצקאָפּ האט געשריבן:יעך האלט אז מ'ברויך שרייבן פסק'נט.
מיין הסבר איז צו לאנג עס אפצושרייבן.

א יאר און א האלב שפעטער קען איך בלויז מסכים זיין לדעת קלאצקאפ ו-ווישוואש

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:38 pm
דורך חלב ישראל
אסדר לסעודתא האט געשריבן:אונז האמער שוין געהערט פון גריכלאנד צענליגע יארן צוריק...

גא"מ להנ"ל, גראדע אין שוועדיש און פריסיען לאזט מען אויך אויס דעם נו"ן.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:47 pm
דורך לכאורה
עכט נוצבארע אשכול דאס, וואו בין איך געווען די לעצטע אנדערטהאלבן יאר?
אפגעליינט יעצט א צען-צוואנציג עמודים, זיך געפונען מיינסטנס צושטומען צו "אסדר לסעודתא".

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:53 pm
דורך Think and Thank
לכאורה האט געשריבן:עכט נוצבארע אשכול דאס, וואו בין איך געווען די לעצטע אנדערטהאלבן יאר?
אפגעליינט יעצט א צען-צוואנציג עמודים, זיך געפונען מיינסטנס צושטומען צו "אסדר לסעודתא".

מיינסט מסתמא צושטימען.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 1:58 pm
דורך Think and Thank
אסדר לסעודתא האט געשריבן:
חוח בין השושנים האט געשריבן:
Think and Thank האט געשריבן:די לאנד גריכלאנד איז לפי מיטב ידיעתי געשאפן געווארן בערך פינף יאר צוריק דורך ר' זלמן ווידער. ביז דאן האט די שטח געהייסן גריכנלאנד.

אויב איינער קען דעם שרייבער פון 'די וואך אין שריפט' זאל ער אים ביטע איבערגעבן.

אונז האמער שוין געהערט פון גריכלאנד צענליגע יארן צוריק...
כ'ווייס נישט וועלכע ס'איז ריכטיג, אבער טייפ אריין גריכלאנד אין אוצר החכמה וועסטו טרעפן אז אין די ת"ר יארן האט מען שוין געוואוסט פון גריכלאנד צו זאגן.

דאכט זיך מיר אז דער איד און אלע היימישע צייטונגען רופן עס גריכלאנד. אין געוויסע מקומות ווי אין פוילן, גאליציע, האט מען עס יא גערופן גריכנלאנד, ווארשיינליך איז עס א טעות צוליב די גריכן - גריכנלאנד. אזוי ווי זאגן פראנקנרייך...

זעהט אויס אז דייטשלאנד איז אויך פון די געוויסע מקומות:

פראנקרייך.JPG
פראנקרייך.JPG (17.12 KiB) געזעהן 653 מאל


גריכנלאנד.JPG
גריכנלאנד.JPG (17.97 KiB) געזעהן 653 מאל



זינט די פינף יאר האב איך שוין געליינט הונדערטער אידישע ביכער און טויזנטער אידישע אויסגאבעס (אידיש ליכט, אידישע ווארט, בעלייכטונגען, עונג שבת, מעלות, דער איד, די צייטונג, דער בלאט ועוד ועוד), און די סאמע ערשטע מאל איך האב זיך אנגעשטויסן אין די ווארט גריכלאנד איז געווען עטליכע יאר צוריק אויף קול מבשר, און זינט דאן איז פארשפרייט געווארן צווישן שרייבער, ס'רוב וועלכע זענען אויפגעוואקסן מיט ר' זלמן'נען און נעמען זייער ווערטער אוצר פון אים.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 5:53 pm
דורך גרשון
ס'איז לכאורה א שטיקל גוזמא אז קול מבשר איז דער ערשטער מקור אויף "גריכלאנד," איך האב שוין פאקטיש אלס קינד געהערט ביידע ווערסיעס, דאכט זיך אפילו אז מער מענטשן זאגן אן דעם נ'. דאך אבער בין איך מיט דיר אויף מיינונג אז "גריכנלאנד" איז מער אויסגעהאלטן. כ'האב יעצט געגעבן א שנעלן זוך אויף גוגל, ער איז אויך אויף אונזער זייט.

געשריבן: זונטאג אוגוסט 25, 2019 6:18 pm
דורך גרשון
אסדר לסעודתא האט געשריבן:דאכט זיך מיר אז דער איד און אלע היימישע צייטונגען רופן עס גריכלאנד. אין געוויסע מקומות ווי אין פוילן, גאליציע, האט מען עס יא גערופן גריכנלאנד, ווארשיינליך איז עס א טעות צוליב די גריכן - גריכנלאנד. אזוי ווי זאגן פראנקנרייך...

די אידן אין פוילן-גאליציע האבן, פארשטייט זיך, נישט געמוזט וויסן ווי אזוי דער איד שרייבט... (כ'האב, אגב, לעצטנס געזען אין מעלות "גריכנלאנד.")

"פראנקנרייך" איז נישט קיין משל, ווייל די איינוואוינער פון פראנקרייך זענען פראנצויזן, נישט פראנקן - אפשר קענסטו זאגן "רוסנלאנד." בכל אופן קען מען נישט מאכן קיין צושטעל, ווייל יעדע לאנד רופט מען אנדערש: שפאניע-שפאניער, פארטוגאל-פארטוגעזן, פוילן-פאלאקן, יאפאן-יאפאנעזער, אונגארן-אונגארן (אדער מאדיארן), פראנקרייך-פראנצויזן, אא"וו.

אגב, מ'זעט לעצטנס אנדערע טעותים אין דער נושא: פוילאנד (ווי אין ענגליש), יאפאנער, און אפילו כינער...